Official Journal of
East European Branch of
CardiOncology Society
Barbara Sosnowska-Pasiarska, Stanisław Góźdź

Otrzymano/Received: 6.03.2017. Zaakceptowano/Accepted: 30.05.2017.

Techniki obrazowe wykorzystywane w wykrywaniu powikłań leczenia onkologicznego

Imaging techniques used to detect oncological treatment complications OncoReview 2017; 2(26): 57-63. DOI: 10.24292/01.OR.300617.1.
STRESZCZENIE

Leki stosowane w onkologii działają toksycznie na układ sercowo-naczyniowy, wpływając bezpośrednio na czynność i budowę serca. Powikłania leczenia onkologicznego mogą przybierać postać: bezobjawowej dysfunkcji mięśnia sercowego, jawnej niewydolności serca, nasilenia objawów choroby niedokrwiennej serca, powikłań zakrzepowo-zatorowych, nadciśnienia tętniczego i płucnego, powikłań osierdziowych, uszkodzenia zastawek serca lub zaburzeń jego rytmu. Obecnie dysponujemy wieloma narzędziami diagnostycznymi do wykrywania kardiotoksyczności, a wybór sposobu obrazowania zależy od zapewnienia optymalnej wizualizacji i dostępności wybranej metody diagnostycznej. Podstawową metodą oceny kardiologicznej w chorobie nowotworowej jest badanie echokardiograficzne przezklatkowe. To metoda powszechnie dostępna, umożliwiająca ocenę hemodynamiki i struktur serca bez narażania chorego na dodatkową dawkę promieniowania jonizującego. W przypadku złej wizualizacji w trakcie badania echokardiograficznego zalecaną metodą oceny struktury i funkcji serca jest rezonans magnetyczny. W diagnostyce powikłań leczenia onkologicznego bardzo przydatna jest również tomografia komputerowa klatki piersiowej, serca i tętnic wieńcowych. W diagnostyce kardiotoksyczności znalazły miejsce także techniki obrazowe z zakresu medycyny nuklearnej, m.in. wentrykulografia radioizotopowa techniką bramkowaną, której zaletę stanowi duża powtarzalność, główną wadę zaś – narażenie chorego na promieniowanie jonizujące oraz dostarczanie ograniczonej ilości informacji o strukturze i funkcji mięśnia sercowego. Zarówno tomografia komputerowa metodą pojedynczego fotonu bramkowana EKG oceniająca perfuzję mięśnia sercowego, jak i pozytonowa tomografia emisyjna dostarczają informacji o globalnej i regionalnej funkcji lewej komory serca, obecności synchronii śródkomorowej i perfuzji mięśnia sercowego. Wczesne wykrywanie subklinicznej dysfunkcji mięśnia lewej komory chorego leczonego potencjalnie kardiotoksycznymi lekami jest uzasadnione zapobieganiem śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych, ale też możliwościami zastosowania pierwotnej strategii prewencyjnej.

ABSTRACT

Oncological drugs are toxic for the cardiovascular system, directly affecting cardiac function and anatomy. Oncological treatment complications may thus take the form of asymptomatic myocardial dysfunction, overt heart failure, exacerbation of the symptoms of ischaemic heart disease, thromboembolic complications, arterial and pulmonary hypertension, pericardial complications, valvular disease and arrhythmia. Presently, we have a number of diagnostic tools at our disposal to detect cardiotoxicity, and the choice of one imaging technique over the others depends on the availability of that particular diagnostic method, and on its ability to provide optimum visualization. The basic method for cardiac assessment in oncological patients is transthoracic echocardiography (TTE). It is a widely available method which enables assessment of cardiac structures and haemodynamics without exposing the patient to an additional dose of ionizing radiation. In the case of poor TTE visualization, a recommended method for the assessment of cardiac function and structures is magnetic resonance. Chest, heart and coronary artery CT is also very useful in the diagnostics of oncological treatment complications. Moreover, cardiotoxicity diagnostics also involves nuclear medicine imaging techniques, including gated radionuclide ventriculography, whose advantage is high repeatability, with the disadvantage being the patient’s exposure to ionizing radiation and limited information on the structure and function of the myocardium. Both ECG-gated single photon emission computed tomography (SPECT) and positron emission tomography (PET) deliver information on the global and regional function of the left ventricle, presence of intraventricular synchrony, and myocardial perfusion. Early detection of subclinical dysfunction of the left ventricular myocardium in patients treated with potentially cardiotoxic drugs is well-grounded and aimed at the prevention of cardiovascular mortality by means of a primary prevention strategy.

POPRZEDNIE NUMERY